ΔΑΚΡΥΣΜΕΝΑ ΜΑΤΙΑ

Παλιά ταχυδρομική κάρτα με ένα δίστιχο:

'Οταν τα μάτια σου κυττώ και είναι δακρυσμένα,
νοιώθω πως κάθε δάκρυο γεννήθηκε για μένα.

Παραλλαγή του διστίχου στον υπέροχο ΚΟΛΥΜΠΑΡΙΑΝΟ ΣΥΡΤΟ των Κουτσουρέλη - Σαριδάκη:

ΦΟΛΚΛΟΡΙΣΜΟΣ

Νεαροί Κισσαμίτες οργανοπαίκτες στην αναπαράσταση του Κρητικού Γάμου (Γραμβούσια 2010)
Από την εφημερίδα ΧΑΝΙΩΤΙΚΑ ΝΕΑ 18 Αυγ.2010, σ.31

Που είσαι, Μαριάνο, να τους καμαρώσεις, κι ειδικά το κοπέλι με τα κοντά παντελόνια!

Fakelore

Κρητικός Δίσκος 78 RPM PANHELLENION (USA) 8028

Ο φίλος rebetcafe είχε την ευγενή καλωσύνη να μου στείλει έναν κατάλογο με Κρητικούς Δίσκους 78 στροφών, όπου υπάρχουν οι καταχωρίσεις:

Panhellenion Αμερικής PAN-8028 ΚΡΗΤΙΚΟ ΝΥΦΙΑΤΙΚΟ Γ. Περδικάκης / Παραδοσιακό Κρητικό Πατινάδα
Panhellenion Αμερικής PAN-8028 ΠΕΝΤΟΖΑΛΗΣ Οργανικό / Παραδοσιακό Κρητικό Πεντοζάλι

Εδώ είναι οι ετικέττες του δίσκου:





Ποιοί είναι οι καλλιτέχνες Δ. ΚΑΠΟΚΗΣ (λύρα) / Κ. ΒΟΥΡΑΚΗΣ (Λαούτο) / Γ. ΠΕΡΔΙΚΑΚΗΣ (Τραγούδι);

ΧΑΝΙΩΤΙΚΟΣ ΣΥΡΤΟΣ

Γεώργιος Κουτσουρέλης - Νικ. Σαριδάκης (Μαύρος)

ΑΝΔΡΕΑΣ ΡΟΔΙΝΟΣ, ΛΑΟΓΡΑΦΙΚΑ

1. ΠΑΡΟΜΟΙΩΣΗ ΛΥΡΑΡΗ ΜΕ ΤΟΝ ΡΟΔΙΝΟ



Περιγραφή της φωτογραφίας σε λογοτεχνικό κείμενο:

Ένας επαγγελματίας, ένα ντελικανής που έπαιζε βιολόλυρα, τους έκανε να αναστενάζουν από της καρδιάς τα φύλλα. Τον παρακολουθούσανε παραδομένοι, το χέρι του πετούσε σαν του περίφημου λυράρη Ροδινού που είχε πεθάνει πέρσι, παλληκάρι στα εικοσιδυό του, η δε βιολόλυρα ήταν η θαυμαστή δική του εφεύρεση. Μέρες που ήταν, βαρούσε κι αντηχούσε το όργανο απ’ άκρου σ’ άκρου Ρέθυμνο και Ηράκλειο και ανακαλούσε ο κόσμος περασμένα γλέντια αξέχαστα, δεξιά του Ροδινού ο λαουτιέρης Μπαξεβάνης και ζερβά του ο πασίγνωστος για το τραγούδι του Μπαξές.
[δικά μου τα ημίμαυρα]

ΡΕΑ ΓΑΛΑΝΑΚΗ: Ο ΑΙΩΝΑΣ ΤΩΝ ΛΑΒΥΡΙΝΘΩΝ. Καστανιώτης, 2002. Απόσπασμα εδώ

Ο Μπαξές στα ζερβά "φύτρωσε" λογοτεχνική αδεία...

Ο θρυλικός Ροδινός έχει γίνει το πρότυπο λυράρη και για αυτό έχομε την παρομοίωση του παραπάνω δεξιοτέχνη με τον Ροδινό.

Παράβαλε και το Κρητικό ανέκδοτο:

Επέρνα την πλατεία του χωριού ντου ο Ανέστης κι εβάστα στη χέρα ντου τη λύρα.
- Κοπέλια, λέει ένας από τη παρέα του καφενείου. Ο Ροδινός του χωριού μας περνά μόνο σηκωθείτε να χορέψομε.
- Ναι μωρέ, ο Ροδινός του χωριού είμαι, απαντά ο Ανέστης, αφού κάνω και τσοι γαϊδάρους να θέλουνε χορό!
Αδελφότητα Κρητών Ρόδου Ο ΨΗΛΟΡΕΙΤΗΣ, ΑΘΙΒΟΛΕΣ ΚΑΙ ΝΑΚΛΙΑ

2. ΡΟΔΙΝΟΣ ΚΑΙ ΣΦΑΚΙΑ

Για το Κρητικό Τραγούδι:

Ελα σαν εχεις όρεξ...

Ελα σαν εχεις όρεξη (Συρτος Αποκόρωνας)


διαβάζουμε τα εξής σχόλια:



Ανδρέας Ροδινός (λύρα), Γιάννης Μπερνιδάκης ή Μπαξεβάνης (τραγούδι, λαούτο) Ο θρυλικός λυράρης που πέθανε νεώτατος εξαιτίας πνευμονίας σε ένα 3ημερο εξαντλητικό γλέντι στα Σφακιά. Προπολεμικά έγραψε 8 τραγούδια σε πλάκες γραμμοφώνου απο το 1933 έως το 193.. Ο συρτος αυτος γράφεται Αποκόρωνας αλλα σήμερα λέμε άλλο σκοπο Αποκόρωνα (το ψαχνω...)

Φυσικά δεν πρόκειται για τον ΑΠΟΚΟΡΩΝΙΩΤΙΚΟ ΣΥΡΤΟ των Ροδινού - Μπαξεβάνη, αλλά για τον εξής:

ΣΥΡΤΟΣ ΑΠΟΚΟΡΩΝΑΣ - Συρτός
Σκορδαλού - Μπερνιδάκη
Εκτέλ. ΙΩΑΝ ΜΠΕΡΝΙΔΑΚΗ ή ΜΠΑΞΕ
Συνοδεία ΛΥΡΑΣ & ΛΑΟΥΤΟΥ
ODEON GA 7561

Επίσης, δεν είναι ακριβές ότι ο Ροδινός έγραψε 8 τραγούδια σε δίσκους (έγραψε δύο δίσκους με 4 οργανικούς σκοπούς), ούτε ότι πέθανε "εξαιτίας πνευμονίας σε ένα 3ημερο εξαντλητικό γλέντι στα Σφακιά".

Δεν έχω επιβεβαιωμένες πληροροφρίες ότι έπαιξε ποτέ ο Ροδινός στα Σφακιά. Πάντως ανεξάρτητα αν έπαιξε ή όχι, η μνήμη του είναι εκεί ζωντανή, όπως και σε ολόκληρη την Κρήτη. Λαογραφικά στοιχεία από τα Σφακιά, που αφορούν στον Ροδινό, τα παρουσίασα παλιότερα σε άρθρο μου σε ρεθεμνιώτικη εφημερίδα:

Ανδρέας Π. Χαζηπολάκης: Ο απόηχος της σύντομης ζωής του Ανδρέα Ροδινού στη Σφακιανή λαογραφία. Ρεθεμνιώτικα Νέα 5231/ 7-6-1990, σσ. 6 & 11

ΜΟΥΣΕΙΟ ΜΟΥΣΙΚΩΝ ΣΤΗΝ ΚΙΣΣΑΜΟ

Ανάμεσα στα θέματα που θα συζητηθούν σε προσεχή συνεδρίαση του Δήμου Κισσάμου, που το πρόγραμμά της αναρτήθηκε από τον Ι. Παπαδάκη εδώ, είναι και



Δεν έχω αμφιβολία ότι το Μουσείο αργά ή γρήγορα θα στολίσει την Κίσσαμο! Οι φιλοπρόοδοι Κισσαμίτες έχουν σχεδόν σε κάθε χωριό τους κι ένα μουσείο. Εύγε τους!

Σε αντίθεση με μας τους Σφακιανούς, που από δική μας αδιαφορία και από αβελτηρία των Δημοτικών μας αρχόντων δεν έχομε ούτε ΕΝΑ τοπικό μουσείο. Υπάρχει μόνο ένα ιδιωτικό πολεμικό μουσείο στ΄Ασκύφου.

Μαθαίνω ότι στις προσεχείς Δημοτικές Εκλογές ετοιμάζεται να κατέλθει υποψήφιος Δήμαρχος ένας εκλεκτός Σφακιανός γιατρός από την Αθήνα, και ανάμεσα στους στόχους του είναι και η δημιουργία Σφακιανού Μουσείου. Άντε, με το καλό! Κάλλιο αργά παρά ποτέ!

Ο ΜΟ΄ΥΝΤΗΣ ΣΤΗΝ ΑΝΩΠΟΛΗ

Ο Κώστας Μουντάκης κατετάγη στη χωροφυλακή το 1948. Υπηρέτησε στα Χανιά, στα Σφακιά και στην Αθήνα, γράφει η βιογραφία του στην Ελληνική Βικιπαιδεία



Πράγματι, ο Μουντάκης ήταν χωροφύλακας στα Σφακιά, και συγκεκριμένα στην Ανώπολη. Όπως έχω ακούσει τον πατέρα μου να λέει, ο νωματάρχης που ήταν τότε στον Σταθμό, δεν άφηνε τον Μουντάκη να παίζει λύρα, κι αυτός αναγκαζόταν να παίρνει την λύρα του και να παίζει κάτω από τις ελιές στην Πλάτη. Δεν αποκλείεται να έπαιζε και κάτω από την ιστορική ελιά, για την οποία έγραψα στην προηγούμενη ανάρτηση!

Ο πατέρας μου είχε μαγατζί (= καφενείο) κι ο Μουντάκης τον παρώτρυνε να πάρει ένα γραμμόφωνο για τη διασκέδαση των θαμώνων. Μάλιστα, του έγραψε κι ένα μικρό κατάλογο με Κρητικούς δίσκους της εποχής, για αρχή. Πήρε το γραμμόφωνο με τους δίσκους ο πατέρας μου, κι ο τακτικώτερος ακροατής ήταν ο Μουντάκης! Από το γραμμόφωνό μου έμαθε να παίζει λύρα, ισχυριζόταν ο πατέρας μου (αυτό, βέβαια, είναι υπερβολικό).

Αργότερα, με την εξέλιξη της τεχνολογίας, ένα πικάπ πήρε τη θέση του γραμμοφώνου, κι οι 78ρηδες δίσκοι αντικαταστάθηκαν με 45ρηδες, με πια οι πιο πολλοι να είναι του Μουντάκη δίσκοι. Τους παραπεταμένους δίσκους του γραμμοφώνου μας τους περιμάζεψα, και με αυτούς ως μαγιά, άρχισα να συγκροτώ συλλογή δίσκων 78 στροφών Κρητικής Μουσικής. Μέχρι τώρα έχω συγκεντρώσει περί τους 150 δίσκους.

ΤΟ ΣΤΑΔΙΟ

Έχω ακούσει κάποιον να λέει, πως με τον ίδιο σκοπό (του ΣΤΑΔΙΟΥ) τραγουδούσε ο Πλακιανός (Μιχ. Παπαδάκης) την μαντινάδα:

Φεγγάρι μου, απού πορπατείς στου κόσμου το ταβάνι,
άμε να πεις τσ΄αγάπης μου υπομονή να κάνει.

Είναι ο σκοπός του Πλακιανού; Είναι προσωπική σύνθεση του Μουντάκη; Ή μήπως απλά είναι αδέσποτος δημώδης Κρητικός σκοπός, που κι οι δυο τραγουδιστές τον τραγούδησαν;